లోన్ యాప్‌లు, బ్యాంకులు, ఫైనాన్స్ సంస్థల రికవరీ వేధింపులను అరికట్టాలి_

*ప్రెస్ నోట్*

*అప్పు వసూలు పేరుతో ప్రాణాలతో చెలగాటమా?*

*లోన్ యాప్‌లు, బ్యాంకులు, ఫైనాన్స్ సంస్థల రికవరీ వేధింపులను అరికట్టాలి*

*అక్రమ యాప్‌ల తొలగింపు, నిధుల మూలాలపై విచారణ, బాధ్యులపై కఠిన చర్యలకు న్యాయవాది వి. రవికృష్ణ డిమాండ్*

బాపట్ల కృష్ణమోహన్, మీడియా టుడే, అక్టోబర్ 24:

రుణ వసూలు పేరుతో ప్రజలను బెదిరించడం, అవమానించడం, వారి కుటుంబాలను మానసిక క్షోభకు గురిచేయడం ఆమోదయోగ్యం కాదని న్యాయవాది, సామాజిక కార్యకర్త వి. రవికృష్ణ అన్నారు. రికవరీ వేధింపులతో సంబంధం ఉందనే ఆరోపణలతో వెలుగులోకి వస్తున్న మరణాలను కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, రిజర్వ్ బ్యాంక్ తీవ్రంగా పరిగణించి, తక్షణ రక్షణ చర్యలు చేపట్టాలని డిమాండ్ చేశారు.

“అప్పు చెల్లించడంలో విఫలమైనంత మాత్రాన మనిషి జీవించే హక్కును, గౌరవాన్ని, వ్యక్తిగత గోప్యతను కోల్పోడు. రుణం ఇచ్చిన సంస్థకు చట్టబద్ధంగా వసూలు చేసుకునే హక్కు ఉంటుంది. కానీ బెదిరింపులతో కుటుంబాలను ఛిన్నాభిన్నం చేసే అధికారం ఎవరికీ లేదు” అని స్పష్టం చేశారు.

*(1)* రిజిస్ట్రేషన్ ఉందంటే వేధింపులకు అనుమతి ఉన్నట్లా?

ఆర్బీఐ RBI రిజిస్ట్రేషన్, బ్యాంకింగ్ లైసెన్స్ లేదా యాప్ స్టోర్‌లో అందుబాటులో ఉండటం ఏ సంస్థకూ చట్టానికి అతీతమైన అధికారాన్ని ఇవ్వవని రవికృష్ణ పేర్కొన్నారు. రికవరీ బాధ్యతను ఏజెన్సీకి అప్పగించి, వేధింపులు జరిగినప్పుడు తమకు సంబంధం లేదని రుణదాతలు తప్పించుకోవడం తగదన్నారు. రుణదాత, యాప్ నిర్వాహకుడు, రికవరీ ఏజెన్సీ పాత్రలను పరిశీలించి బాధ్యత నిర్ధారించాలని కోరారు.

*(2)*: నిబంధనలు కాగితాలకే పరిమితం కాకూడదు

RBI రికవరీ నిబంధనలు బెదిరింపులు, బహిరంగ అవమానం, కుటుంబ సభ్యులు–స్నేహితుల గోప్యతకు భంగం, బెదిరించే లేదా అజ్ఞాత కాల్స్, పదేపదే ఫోన్ చేసి వేధించడం వంటి చర్యలను నిషేధిస్తున్నాయని తెలిపారు. సంబంధిత నిబంధనలు వర్తించే బకాయి రుణాల వసూలు కోసం ఉదయం 8 గంటలకు ముందు, సాయంత్రం 7 గంటల తరువాత కాల్స్ చేయకూడదన్నారు.

“అనుమతించిన సమయంలో కాల్ చేసినంత మాత్రాన దూషించడం చట్టబద్ధం కాదు. బకాయిల వివరాలు చెప్పడం వేరు; వ్యక్తిని, కుటుంబాన్ని భయభ్రాంతులకు గురిచేయడం వేరు. నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తే ఫిర్యాదు నమోదు నుంచి చర్య వరకు స్పష్టమైన జవాబుదారీతనం ఉండాలి” అని అన్నారు.

*(3)*: పెద్ద సంస్థలకు మినహాయింపు ఉండకూడదు

బజాజ్ ఫైనాన్స్, శ్రీరామ్ ఫైనాన్స్ సహా అన్ని బ్యాంకులు, NBFCల రికవరీ సిబ్బందిపై వచ్చే ఫిర్యాదులను స్వతంత్రంగా విచారించాలని కోరారు. సంస్థ పేరు, వ్యాపార పరిమాణం, ఆర్థిక బలం ఆధారంగా విచారణలో తేడా ఉండకూడదన్నారు. ప్రతి ఆరోపణను ఆధారాల ప్రకారం పరిశీలించి, ఉల్లంఘనలు నిర్ధారణ అయితే బాధ్యులపై చర్యలు తీసుకోవాలని డిమాండ్ చేశారు.

*(4)*: అక్రమ లోన్ యాప్‌లను వెంటనే అరికట్టాలి

అనధికారిక రుణాలు, తప్పుడు సంస్థ వివరాలు, వ్యక్తిగత సమాచారం దుర్వినియోగం, బ్లాక్‌మెయిల్, చట్టవిరుద్ధ వసూళ్లకు పాల్పడే యాప్‌లపై అత్యవసర తనిఖీలు చేపట్టాలని కోరారు. వర్తించే చట్టపరమైన ప్రక్రియను అనుసరించి Google Play Storeతోపాటు ఇతర వేదికల నుంచి వాటిని వెంటనే నిలిపివేయించాలని లేదా తొలగించాలని డిమాండ్ చేశారు.యాప్‌ను తొలగించడంతోనే చర్య ముగియకూడదని, నిర్వాహకుల వివరాలు, రుణ–చెల్లింపు రికార్డులు, డిజిటల్ ఆధారాలను భద్రపరచాలని అన్నారు. అదే నిర్వాహకులు కొత్త పేర్లతో ప్రజలను మళ్లీ చేరుకోకుండా పర్యవేక్షణ ఉండాలన్నారు.

*(5)*: నిధుల మూలాలు, అసలు నియంత్రణపై విచారణ జరగాలి

యాప్ వెనుక ఉన్న అసలు రుణదాత ఎవరు? రుణాలు ఇచ్చేందుకు నిధులు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయి? వసూలైన డబ్బు ఏ ఖాతాలకు వెళ్తోంది? సంస్థలను వాస్తవంగా నియంత్రిస్తున్నది ఎవరు? అనే అంశాలపై సమగ్ర ఆర్థిక పరిశీలన జరపాలని కోరారు.

విదేశీ పెట్టుబడులు లేదా లావాదేవీలు ఉన్నంత మాత్రాన అవి అక్రమమని చెప్పలేమని, అయితే అవసరమైన అనుమతులు, నివేదికలు, నిధుల వినియోగం, అసలు లబ్ధిదారుల వివరాలను పరిశీలించి ఉల్లంఘనలకు ఆధారాలు లభిస్తే సంబంధిత చట్టాల కింద చర్యలు తీసుకోవాలని స్పష్టం చేశారు.

*(6)*: వడ్డీ పేరుతో అప్పుల ఊబి సృష్టించకూడదు

ప్రకటించిన రుణ మొత్తానికి, చేతికి అందిన మొత్తానికి, తిరిగి చెల్లించాల్సిన మొత్తానికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని స్పష్టంగా చూపించాలని అన్నారు. వార్షిక సమగ్ర రుణ వ్యయం—APR, ముందస్తు కోతలు, ప్రాసెసింగ్ ఫీజులు, ఇతర చార్జీలు, జరిమానాలు పారదర్శకంగా వెల్లడించాలని కోరారు.దాచిన చార్జీలు, తప్పుదారి పట్టించే ప్రకటనలు, పాత అప్పు తీర్చేందుకు పదేపదే కొత్త అప్పులు ఇచ్చే విధానాలను పరిశీలించాలని డిమాండ్ చేశారు. మొత్తం రుణ వ్యయంపై సమర్థవంతమైన పరిమితులు, నిజమైన ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్నవారికి భరించగలిగే వాయిదాలు, రుణ పునర్వ్యవస్థీకరణ అవకాశాలు కల్పించాలని సూచించారు.

*(7)*: మరణాలపై విచారణలో సంస్థల పాత్రనూ పరిశీలించాలి

రికవరీ వేధింపులతో సంబంధం ఉందనే ఆరోపణలు వచ్చిన ప్రతి మరణంపై నిష్పక్షపాత విచారణ జరపాలని కోరారు. కాల్ రికార్డులు, సందేశాలు, చెల్లింపుల వివరాలు, రికవరీ ఏజెన్సీ ఆదేశాలను సకాలంలో భద్రపరచాలన్నారు. ఏజెంట్లతోపాటు వేధింపులను ఆదేశించిన, ప్రోత్సహించిన లేదా తెలిసి అనుమతించిన అధికారుల పాత్రకు ఆధారాలు ఉంటే వాటినీ విచారించాలని అన్నారు. నేరానికి అవసరమైన అంశాలు నిర్ధారణ అయితే చట్టప్రకారం ప్రాసిక్యూషన్ చేపట్టాలని డిమాండ్ చేశారు.

*(8)*: బాధితులకు తక్షణ రక్షణ అందాలి

వేధింపులు ఎదుర్కొంటున్నవారు స్క్రీన్‌షాట్లు, కాల్ రికార్డులు, రుణ పత్రాలు, బ్యాంకు లావాదేవీలు, ఫోన్ నంబర్లు, చెల్లింపు డిమాండ్లను భద్రపరచాలని సూచించారు. అసలు రుణదాతకు, యాప్ నిర్వాహకులకు రాతపూర్వక ఫిర్యాదు చేయాలన్నారు.

బెదిరింపులు, బ్లాక్‌మెయిల్, మార్ఫింగ్ ఫొటోలు లేదా ఇతర సైబర్ నేరాలపై వెంటనే పోలీసులను, cybercrime.gov.inను ఆశ్రయించాలని తెలిపారు. ఆర్థిక సైబర్ మోసం జరిగితే 1930కు వెంటనే సమాచారం ఇవ్వాలన్నారు. నేరంపై ఫిర్యాదు చేయడానికి 30 రోజులు వేచి ఉండాల్సిన అవసరం లేదని స్పష్టం చేశారు.రుణదాత సమాధానం సంతృప్తికరంగా లేకపోయినా, 30 రోజుల్లో సమాధానం రాకపోయినా వర్తించే అర్హతలు, నిబంధనలకు లోబడి cms.rbi.org.in ద్వారా ఫిర్యాదు చేయవచ్చన్నారు. ఫిర్యాదు చేసినంత మాత్రాన చెల్లుబాటయ్యే అప్పు రద్దు కాదని, చెల్లింపుల సమస్యకు రాతపూర్వక పరిష్కారం కోరాలని సూచించారు.

“ఒక రికవరీ ఏజెంట్ వేధింపులు ఆపేందుకు మరో అధిక వ్యయంతో కూడిన అప్పు తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ప్రజలకు రాకూడదు. ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్నవారు ఒంటరిగా బాధపడవద్దు. నమ్మకమైన వ్యక్తులకు చెప్పండి. సహాయం తీసుకోండి. ఏ అప్పుకన్నా మీ ప్రాణం విలువైనది” అని రవికృష్ణ విజ్ఞప్తి చేశారు.

కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ,ఆర్బీఐ RBI, కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్–ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ, హోం మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని I4సీ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సమన్వయంతో పనిచేసి, ఫిర్యాదులపై నిర్ణీత గడువులో చర్యలు తీసుకునే వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని కోరారు.“రుణ వసూలు చట్టప్రకారం జరగాలి. మనిషి గౌరవాన్ని తాకట్టు పెట్టి కాదు. ప్రజల ప్రాణాలను కాపాడటం ప్రభుత్వాలు, నియంత్రణ సంస్థల అత్యవసర బాధ్యత” అని పేర్కొన్నారు.