*"నల్లబాలు" కేసు - తెలంగాణ హైకోర్టు ఇచ్చిన చారిత్రాత్మక తీర్పును సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది*
*భారతదేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం (Supreme Court) నల్లబాలు అలియాస్ దుర్గం శశిధర్ గౌడ్ (Nalla Balu alias Durgam Shashidhar Goud) సోషల్ మీడియా కేసును కొట్టివేస్తూ, ఆయనకు అనుకూలంగా తీర్పునిచ్చింది.*
*రాజకీయ నాయకులను విమర్శిస్తూ సోషల్ మీడియాలో పోస్టులు పెట్టినంత మాత్రాన నేరం కాదని, అది భావప్రకటనా స్వేచ్ఛ (Article 19(1)(a)) కిందకు వస్తుందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది*
*పోలీసులకు కఠినమైన మార్గదర్శకాలు జారీ చేసింది*
బాపట్ల కృష్ణమోహన్, మీడియా టుడే, జులై 21:
తెలంగాణలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం, ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డిలపై సోషల్ మీడియాలో (ట్విట్టర్ /Twitter) విమర్శనాత్మక పోస్టులు పెట్టారని మరియు బీఆర్ఎస్ (BRS) అధికారిక పోస్టులను రీ-ట్వీట్ చేశారని నల్లబాలుపై పోలీసులు పలు కేసులు నమోదు చేశారు.దీనిపై స్పందించిన తెలంగాణ హైకోర్టు, రాజకీయ విమర్శలు చేయడం నేరం కాదంటూ 2025 సెప్టెంబర్లో నల్లబాలుపై నమోదైన FIRలను కొట్టేసింది. అంతేకాకుండా, సోషల్ మీడియా పోస్టులపై ఇష్టానుసారంగా కేసులు పెట్టకూడదని పోలీసులకు కఠినమైన మార్గదర్శకాలు జారీ చేసింది.హైకోర్టు ఇచ్చిన ఆ మార్గదర్శకాలను, కేసు కొట్టివేతను వ్యతిరేకిస్తూ తెలంగాణ ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది.
తేదీ :02-02-2026 ఈ విషయం ఈరోజు విచారణకు వచ్చింది.దీనిని విచారించిన *ధర్మాసనం :గౌరవనీయులైన Mr. జస్టిస్ JB పార్దివాలా గౌరవనీయులు Mr. పిటిషనర్(ల) కోసం జస్టిస్ విజయ్ బిష్ణోయ్* ప్రభుత్వం దాఖలు చేసిన పిటిషన్ను కొట్టేసింది.తెలంగాణ రాష్ట్రం తరఫున హాజరైన సీనియర్ న్యాయవాది శ్రీ సిద్ధార్థ్ లూత్రా. ప్రతివాది(ల) తరపున న్యాయవాదుల వాదనలు విన్న తరువాత కోర్టు ఈ క్రింది ఉత్తర్వును జారీ చేసింది.
తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తరఫున దాఖలు చేసిన ఈ పిటిషన్లు, తెలంగాణ హైకోర్టు 10.09.2025 తేదీన ఇచ్చిన తీర్పు మరియు ఉత్తర్వుకు వ్యతిరేకంగా దాఖలు చేయబడ్డాయి. ఆ తీర్పు ద్వారా హైకోర్టు పలు క్రిమినల్ పిటిషన్ల సమూహాన్ని పరిష్కరించి, తద్వారా సదరు ఎఫ్ఐఆర్లలో పేర్కొన్న నేరాలకు గాను ఇక్కడి ప్రతివాదులపై నమోదు చేసిన క్రిమినల్ విచారణలను రద్దు చేసింది.
*ఉత్తర్వులోని క్రియాశీలక భాగం ఈ విధంగా ఉంది:-*
పై ఆదేశాల దృష్ట్యా, క్రిమినల్ పిటిషన్ నెం. 4905, 4903, మరియు 8416/2025 అనుమతించబడ్డాయి. తత్ఫలితంగా, పిటిషనర్పై (i) తెలంగాణ సైబర్ సెక్యూరిటీ బ్యూరో (TSCSB) పరిధిలోని CCPS రామగుండం పోలీస్ స్టేషన్లో నమోదైన FIR నెం. 08/2025; (ii) TSCSB పరిధిలోని CCPS కరీంనగర్ పోలీస్ స్టేషన్లో నమోదైన FIR నెం. 13/2025; మరియు (iii) రామగుండం, GDK-I టౌన్ పోలీస్ స్టేషన్లో నమోదైన FIR నెం. 146/2025 కేసులలోని విచారణలు ఇందుమూలంగా రద్దు చేయబడ్డాయి.రాష్ట్రం తరఫున హాజరైన సీనియర్ న్యాయవాది శ్రీ సిద్ధార్థ్ లూత్రా, ఈ విషయం యొక్క యోగ్యతల వరకు తాను వాదించడానికి ఏమీ లేదని చాలా నిష్పక్షపాతంగా సమర్పించారు.అయితే, సవాలు చేయబడిన తీర్పులోని 29వ పేరాలో హైకోర్టు నిర్దేశించిన విస్తృత మార్గదర్శకాలకు సంబంధించి రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి చెప్పవలసినది ఉంది. శ్రీ లూత్రా ప్రకారం, హైకోర్టు జారీ చేసిన మార్గదర్శకాలు ఒకదానికొకటి పొంతన లేకుండా ఉన్నాయి మరియు అటువంటి పరిస్థితులలో, ఈ కోర్టు ఆ మార్గదర్శకాలను పరిశీలించి, ఆ పొంతనలేనితనాలను సరిదిద్దాలని ఆయన కోరారు.
*29వ పేరా ఈ విధంగా ఉంది:-*
ఈ తీర్పును ముగించే ముందు, ఈ కోర్టు కొన్ని పరిశీలనలు చేయడం అవసరమని భావిస్తోంది. ఇందులో చర్చించిన వాస్తవ మరియు చట్టపరమైన స్థితిని దృష్టిలో ఉంచుకుని, ప్రాథమిక హక్కులను పరిరక్షించడంతో పాటు, క్రిమినల్ ప్రక్రియను యాంత్రికంగా లేదా ఏకపక్షంగా ప్రారంభించకుండా నిరోధించే ఉద్దేశ్యంతో, సోషల్ మీడియా పోస్టుల ఆధారంగా ప్రారంభించిన విచారణలతో వ్యవహరించేటప్పుడు పోలీసు అధికారులు మరియు జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ల కోసం కార్యాచరణ మార్గదర్శకాల సమితిని సూచించడం సముచితం. అటువంటి పోస్టులకు సంబంధించి ప్రథమ సమాచార నివేదికల (FIRలు) నమోదును కోరే కేసులలో ఈ ఆదేశాలు ప్రత్యేకంగా వర్తిస్తాయి. తదనుగుణంగా, పోలీసు అధికారులు ఈ క్రింది మార్గదర్శకాలకు కట్టుబడి ఉండాలని ఆదేశించడమైనది:
*(i). దావా వేసే అర్హతను ధృవీకరించుకోవడం*: పరువు నష్టం లేదా అలాంటి ఇతర నేరాలకు సంబంధించి ఏదైనా ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేసే ముందు, ఫిర్యాదుదారుడు చట్ట ప్రకారం "బాధితుడు" అవునో కాదో పోలీసులు ధృవీకరించుకోవాలి. దావా వేసే అర్హత లేని, సంబంధం లేని మూడవ పక్షాల ఫిర్యాదులు చెల్లుబాటు కావు, అయితే ఆ ఫిర్యాదు గుర్తించదగిన నేరానికి సంబంధించినది అయితే మినహాయింపు ఉంటుంది.
*(ii). విచారణార్హమైన నేరాలలో ప్రాథమిక విచారణ*: ఒక విజ్ఞప్తి/ఫిర్యాదు విచారణార్హమైన నేరాన్ని వెల్లడించినప్పుడు, పోలీసులు, నేరాన్ని నమోదు చేయడానికి ముందు, ఆరోపించబడిన నేరానికి సంబంధించిన చట్టబద్ధమైన అంశాలు ప్రాథమికంగా రుజువయ్యాయో లేదో నిర్ధారించుకోవడానికి ప్రాథమిక విచారణను నిర్వహించాలి.
*(iii). మీడియా పోస్ట్/ప్రసంగ సంబంధిత నేరాలకు అధిక ప్రమాణం*: హింస, ద్వేషం లేదా ప్రజా అశాంతికి ప్రేరేపించడాన్ని వెల్లడించే ప్రాథమిక సాక్ష్యం (ప్రైమబీ మెటీరియల్) ఉంటే తప్ప, శత్రుత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం, ఉద్దేశపూర్వక అవమానం, ప్రజా అశాంతి, ప్రజా భద్రతకు ముప్పు లేదా రాజద్రోహం వంటి ఆరోపణలు ఉన్న ఏ కేసునూ నమోదు చేయరాదు. కేదార్ నాథ్ సింగ్ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ బీహార్ , 1962 సప్ (2) ఎస్.సి.ఆర్ 769, మరియు శ్రేయా సింఘాల్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, (2015) 5 ఎస్.సి.సి 1 కేసులలో నిర్దేశించిన సూత్రాలకు అనుగుణంగా ఈ ప్రమాణాన్ని తప్పనిసరిగా వర్తింపజేయాలి.
*(iv). రాజకీయ ప్రసంగం/పోస్ట్కు రక్షణ*: కఠినమైన, అభ్యంతరకరమైన లేదా విమర్శనాత్మక రాజకీయ ప్రసంగాలకు సంబంధించి పోలీసులు యాంత్రికంగా కేసులు నమోదు చేయరాదు. ఆ ప్రసంగం హింసను ప్రేరేపించేదిగా ఉన్నప్పుడు లేదా ప్రజాశాంతికి తక్షణ ముప్పు కలిగించినప్పుడు మాత్రమే క్రిమినల్ చట్టాన్ని ప్రయోగించవచ్చు. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 19(l)(a) కింద స్వేచ్ఛాయుత రాజకీయ విమర్శకు కల్పించిన రాజ్యాంగ రక్షణలను ఖచ్చితంగా అమలు చేయాలి.
*(v). విచారణార్హం కాని నేరంగా పరువు నష్టం*: పరువు నష్టం అనేది విచారణార్హం కాని నేరంగా వర్గీకరించబడినందున, పోలీసులు అటువంటి విషయాలలో నేరుగా FIR లేదా నేరాన్ని నమోదు చేయలేరు. ఫిర్యాదుదారుని సంబంధిత మేజిస్ట్రేట్ను సంప్రదించమని ఆదేశించాలి. BNSSలోని సెక్షన్ 174(2) కింద మేజిస్ట్రేట్ యొక్క నిర్దిష్ట ఉత్తర్వుపై మాత్రమే పోలీసు చర్య తీసుకోవచ్చు.
*(vi). అరెస్టు మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా నడుచుకోవడం*: అన్ని సందర్భాల్లో, పోలీసులు అర్నేష్ కుమార్ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ బీహార్ , (2014) 8 SCC 273 కేసులో నిర్దేశించిన సూత్రాలను ఖచ్చితంగా పాటించాలి. ఆటోమేటిక్ లేదా యాంత్రిక అరెస్టులు అనుమతించబడవు, మరియు క్రిమినల్ ప్రాసెస్ అమలులో అనుపాత సూత్రాన్ని తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
*(vii). సున్నితమైన కేసులలో ముందస్తు న్యాయ పరిశీలన*: రాజకీయ ప్రసంగం/పోస్ట్ లేదా ఇతర సున్నితమైన భావప్రకటనా రూపాలకు సంబంధించిన విషయాలలో, ప్రతిపాదిత చర్య చట్టబద్ధంగా నిలబడగలదని నిర్ధారించుకోవడానికి, పోలీసులు ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేసే ముందు పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ నుండి ముందస్తు న్యాయ సలహా పొందాలి.
*(viii). అసంబద్ధమైన లేదా దురుద్దేశపూరిత ఫిర్యాదులు*: ఒక ఫిర్యాదు అసంబద్ధమైనదని, వేధించేదని, లేదా రాజకీయ ప్రేరేపితమైనదని తేలితే, దర్యాప్తు చేయడానికి తగినంత ఆధారాలు లేవని పేర్కొంటూ, పోలీసులు BNSS లోని సెక్షన్ 176(1) కింద ఆ విషయాన్ని మూసివేయాలి.మేము 29వ పేరాను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించాము. హైకోర్టు జారీ చేసిన మార్గదర్శకాలతో సహా, హైకోర్టు ఇచ్చిన వివాదాస్పద తీర్పు మరియు ఉత్తర్వులో మేము జోక్యం చేసుకోకూడదనే అభిప్రాయానికి వచ్చాము.పైన పేర్కొన్న వాటితో, ప్రత్యేక అనుమతి పిటిషన్లు కొట్టివేయబడ్డాయి. పెండింగ్లో ఉన్న దరఖాస్తు(లు) ఏవైనా ఉంటే, అవి పరిష్కరించబడినట్లుగా పరిగణించబడతాయి.
